RENCON laat zien: elektrodialyse kan mestbewerking naar een hoger niveau brengen

De Nederlandse mest- en stikstofopgave vraagt om oplossingen die verder gaan dan symptoombestrijding. Minder uitstoot, minder transport, beter hergebruik van nutriënten en een robuuster mestbewerkingsproces zijn geen losse ambities meer, maar noodzakelijke voorwaarden voor een toekomstbestendige landbouw.

Binnen het RENCON-project onderzoekt Water Future hoe elektrodialyse kan bijdragen aan een betere regionale, collectieve mestbewerking. De kern van het project: het ontwikkelen van een energiezuinig systeem voor het terugwinnen van waardevolle mineralen uit dierlijke mest. Het resultaat is een geconcentreerde RENURE-stroom: een meststof van dierlijke oorsprong, met potentie als kunstmestvervanger.

Van mestbewerking naar mestraffinage

Traditionele mestbewerking is vaak kostbaar en complex. Bij regionale verwerking komen grote volumes samen, met uitdagingen op het gebied van opslag, transport, waterkwaliteit, membraanvervuiling en afzet van concentraatstromen.

Juist daar biedt elektrodialyse perspectief. Deze techniek maakt het mogelijk om waardevolle nutriënten, zoals stikstof en kalium, selectief terug te winnen uit de dunne fractie van mest. Organische vervuilingen blijven grotendeels gescheiden, terwijl het concentraat verder kan worden opgewerkt.

Daarmee verschuift de benadering van mestbewerking naar mestraffinage: niet langer alleen verwerken om van mest af te komen, maar grondstoffen terugwinnen die opnieuw waarde krijgen.

Belangrijke pilotbevindingen

De pilot binnen het RENCON-project laat zien dat elektrodialyse meer is dan een theoretische oplossing. De installatie heeft in de praktijk waardevolle inzichten opgeleverd.

De belangrijkste bevindingen:

• De pilot kon volcontinu en automatisch draaien.
• Het proces bleek stabiel en robuust.
• De kwaliteit van het RENURE-concentraat verbeterde.
• De RENURE-concentratie werd 2 tot 3 keer hoger.
• Er ontstond meer water dat geschikt is om verder te behandelen of te lozen.
• De combinatie van elektrodialyse en omgekeerde osmose blijkt bijzonder krachtig.
• Het totale mestbewerkingsproces kan hierdoor robuuster worden.

Ook zijn er duidelijke verbeterpunten zichtbaar geworden. Denk aan beter aanzuren, gerichter neerslaan en het verder verminderen van vervuiling in het proces. Juist deze inzichten zijn waardevol: ze brengen de techniek dichter bij een schaalbare praktijktoepassing.

De potentie: minder opslag, minder transport, meer waarde

De resultaten laten zien dat elektrodialyse kan bijdragen aan een veel efficiënter proces. In de uitgewerkte toekomstvariant wordt gerekend met een RENURE-concentraat van circa 25 kg stikstof per ton en 25 kg kalium per ton. Daarmee ontstaat een productstroom met waarde, in plaats van een reststroom die vooral kosten veroorzaakt.

De verwachte voordelen zijn duidelijk:

• minder opslagcapaciteit nodig;
• lagere transportkosten;
• een stabieler bewerkingsproces;
• geconcentreerdere nutriëntenstromen;
• meer herbruikbaar of loosbaar water;
• betere benutting van mest als bron van waardevolle grondstoffen.

Voor regionale collectieve mestbewerking biedt dit grote kansen. Schaalgrootte maakt het mogelijk om technieken efficiënter toe te passen, kosten te drukken en kringlopen regionaal beter te sluiten.

De techniek is kansrijk, maar de markt moet meebewegen

RENURE wordt vaak gezien als een belangrijke bouwsteen in circulaire landbouw. Toch is de praktijk weerbarstig. De markt voor RENURE is nog in ontwikkeling, investeringen zijn risicovol en mestbewerking blijft een onzeker speelveld.

Juist daarom is het belangrijk dat innovatie niet stilvalt op het moment dat de techniek veelbelovend blijkt. De pilotresultaten laten zien dat elektrodialyse het mestbewerkingsproces aantoonbaar kan verbeteren. De volgende stap vraagt om partijen die verder durven kijken dan de onzekerheden van vandaag.

Want de vraag is niet alleen: werkt deze techniek?
De vraag is vooral: wie durft de stap te zetten om deze techniek naar de praktijk van morgen te brengen?

Oproep aan koplopers

Water Future gelooft dat duurzame mestbewerking vraagt om samenwerking tussen technologieontwikkelaars, mestverwerkers, agrarische collectieven, beleidsmakers en afnemers van circulaire meststoffen.

Het RENCON-project laat zien dat er technisch veel mogelijk is. Nu is het moment om samen te onderzoeken hoe deze mogelijkheden kunnen worden opgeschaald naar praktijktoepassing.

Voor partijen die geloven in circulaire landbouw, regionale mestverwerking en het terugwinnen van waardevolle nutriënten, ligt hier een kans.

Niet wachten tot alle onzekerheden verdwenen zijn, maar samen bouwen aan een systeem dat werkt.